دموکراسی و اسلام

قربانعلی هادی*   چکیده:                                                                         

 

پژوهش حاضر در سه بخش تنظیم یافته است. بخش اول؛ به کلیات پرداخته، که تعاریف دموکراسی، دین، مردم‌سالاری دینی و پیشینة موضوع را ارایه نموده، دموکراسی به‌معنای حکومت مردم بر مردم، شکل و شیوة از حکومت، آمده است. و مردم‌سالاری دینی، مدلی از حکومت است که بر مشروعیت الهی و مقبولیت مردم اشاره دارد.بخش دوم؛ تبیین دموکراسی را به عهده دارد، که در آن منشأ، مبانی، دگردیسی رشد، و انواع دموکراسی بصورت عقلانی و مستدل بررسی شده است. سه منشأ سرمایه‏داری و بورژوازی، طبقه متوسط جدید وقدرت‏های حاکم اقتدارگرا مورد توجه قرارگرفت. و از مبانی دموکراسی اصل برابری انسان‏ها، حاکمیت مردم و اصل قانون‏گرایی مهم جلوه می‌کنند. دموکراسی از حیث ارادة مردم به مشارکت(مستقیم و غیرمستقیم) از جهت هدف به ‌روشی و ارزشی و از ناحیه مدل به آتنی، لیبرال، نخبه‌گرایانه و مشارکتی قابل تقسیم است. بخش سوم؛ به تحلیل دیدکاه اسلام در بارة دموکراسی اختصاص یافته است. ابتدا با طرح دیدگاه‌های متفکران مسلمان، که اکثر آنها دموکراسی‌اسلامی را با معیارها و مبانی دینی ممکن می‌دانند، از جمله امام خمینی(ره)، شهید مطهری، طباطبایی، کدیور، شبستری دموکراسی را با بهره گرفتن از منابع و مبانی الهی، وصف اسلامی به آن قائل هستند. پس از آن با استناد به آیات و روایات به تحلیل مفاهیمی چون مدیریت سیاسی، اکثریت، حقوق بشر، مشارکت و مشروعیت سیاسی پرداخته است، در ذیل حقوق بشر به انواع برابری چون تساوی در برابر حق، قانون و انواع آزادی مانند آزادی بیان، عقیده و اجتماعات؛ با طرح شیوه‌‌های حکومتی امام علی(ع) به عنوان نمونه اشاره شده، در نهایت با ذکر نتیجه این پژوهش پایان یافته است.

 

کلید واژه‌ها: دموکراسی، مبانی، مردم‌سالاری دینی، غرب، دیدگاه اسلام، مشروعیت، دین، حکومت، مردم.


*فوق لیسانس فلسفه، کارشناسی حقوق و دانشجوی کارشناسی علوم سیاسی دانشگاه مفید  hya202@yahoo.com

/ 0 نظر / 11 بازدید